Astma is een chronische, obstructieve longaandoening, gekenmerkt door een ontsteking van de luchtwegen die gepaard gaat met vernauwing en prikkelbaarheid van de luchtwegen. Hierdoor ervaren de patiënten kortademigheid, benauwdheid, piepend ademhalen en hoesten. Astma is de meest voorkomende chronische ziekte bij kinderen en geeft bij zowel kinderen en volwassenen een sterk verlies van de kwaliteit van leven. Astma komt vooral voor bij kinderen en jongvolwassenen (ongeveer 30 per 1000 personen). In 2011 waren er 8.131 ziekenhuisopnamen (exclusief dagopnamen) voor astma, waarvan 3.554 voor mannen en 4.577 voor vrouwen. Patiënten met astma verbleven gemiddeld 5 dagen in het ziekenhuis. De zorgkosten voor astma worden geraamd op 287 miljoen euro in 2007, gemiddeld 530 euro per patiënt, waarbij medicijngebruik de grootste kostenpost is.
(Bron: Volksgezondheidenzorg.info, 2016)
Astma kan tot nu toe niet genezen worden. Dit betekent dat patiënten alleen geneesmiddelen kunnen gebruiken die de symptomen onderdrukken en dat dit gebruik chronisch is. Het zoeken naar medische interventies die astma kunnen genezen of voorkomen is daarom van groot belang. Geneesmiddelen die astma kunnen genezen of voorkomen zullen de kwaliteit van leven van een grote groep patiënten sterk verbeteren en de kosten van de zorg terugbrengen. Ons onderzoek heeft tot doel om zulke
interventies te identificeren, zodat deze geneesmiddelen kunnen worden ontwikkeld.
De gevoeligheid voor astma is genetisch bepaald. Het ontstaan van astma wordt echter door bepaalde ingeademde stoffen (allergenen, virussen, sigarettenrook) in gang gezet. Deze factoren zorgen alleen in astma-gevoelige personen voor het ontstaan van astma. Bij de meeste mensen (die dus niet gevoelig zijn voor astma) zal de ziekte niet ontstaan, ook niet na blootstelling aan deze ingeademde factoren.
Als we astma willen genezen of voorkomen, moeten we begrijpen wat er precies gebeurt in de longen van een gevoelig persoon tijdens het ontstaan van astma. Op dit moment is deze kennis nog niet beschikbaar. Nieuwe inzichten in de genetische aanleg voor astma wijzen op een belangrijke rol voor het luchtwegepitheel in het ontstaan van astma. Het luchtwegepitheel is de laag
cellen die de luchtwegen bekleedt en het lichaam beschermt tegen alle ingeademde stoffen. Eén van de genen die astma kan veroorzaken door het luchtwegepitheel te veranderen is het Protocadherine-1 (Pcdh1) gen. In ons voorwerk hebben we in celkweeksystemen laten zien dat verlies van Pcdh1 het luchtwegepitheel kwetsbaar maakt voor beschadigingen. Ook hebben we aangetoond dat Pcdh1 aan een ander eiwit bindt (SMAD3), dat een belangrijke rol heeft in het repareren van schade aan
het luchtwegepitheel. In dit project willen wij onderzoeken of de verhoogde gevoeligheid voor astma van muizen zonder Pcdh1 wordt veroorzaakt door een verhoogde activatie van SMAD3 in het luchtwegepitheel van deze muizen. Om dit te testen willen we Pcdh1 deficiënte muizen blootstellen aan huisstofmijt allergenen om astma te induceren, en dan testen of het remmen van SMAD3 de astma verschijnselen kan onderdrukken of voorkomen. Hiermee kunnen we een nieuwe manier identificeren waarmee astma uiteindelijk kan worden voorkomen of genezen.
Wij verwachten dat dit project ons zal leren of activatie van SMAD3 een belangrijke rol speelt bij de verhoogde gevoeligheid voor astma in muizen die geen Pcdh1 hebben. Omdat Pcdh1 en SMAD3 allebei astmagenen zijn die in de mens bijdragen aan de gevoeligheid voor de ziekte, zijn deze resultaten belangrijk voor het begrijpen hoe de ziekte bij de mens ontstaat. Deze kennis zullen we gebruiken om nieuwe manieren te testen om het ontstaan van astma te remmen in het muismodel met als doel de ziekte bij de mens te genezen of zelfs voorkomen. Hoewel het ontwikkelen van nieuwe geneesmiddelen geen onderdeel van dit project is, verwachten wij dat de kennis uit dit project hieraan wel zal bijdragen, zodat we een aanmerkelijke verbetering van de kwaliteit van leven voor patiënten met astma kunnen bewerkstelligen.
In dit onderzoek wordt gewerkt met muizen.