Vaccinatie is een van de meest effectieve manieren om een ziekte te voorkomen of uit te roeien. Een goed voorbeeld hiervan is pokken, dat door wereldwijde preventieve vaccinatie sinds 1977 niet meer is voorgekomen. Ook andere ziekten zijn door vaccinatie ingeperkt, denk bijvoorbeeld aan polio.
Vaccins bevatten een stof die werkzaam is tegen het virus of de bacterie die de ziekte veroorzaakt: het antigeen. Daarnaast bevatten vaccins vaak een hulpstof doe helpt een effectieve afweerreactie op te wekken: het adjuvans. De meest gebruikte adjuvantia zijn aluminiumzouten. Dit is aanwezig in veel van de huidige vaccins, zoals het Difterie-Kinkhoest-Tetanus-Polio vaccin en vaccins tegen Hepatitus A en B. Ondanks dat aluminiumzouten al meet dan 80 jaar als adjuvans wordt gebruikt, is het werkingsmechanisme nog niet in detail bekend.
Aluminiumzouten zijn geen ideale adjuvantia omdat ze niet goed gedefinieerd zijn. Tussen batches adjuvantia kunnen bijvoorbeeld verschillen zitten in de vorm en de grootte van de aanwezige deeltjes. Daarnaast kunnen adjuvantia bijdragen aan de incidentele bijwerkingen van vaccins, zoals een lokale zwelling en pijn.
Het doel van dit project is om het werkingsmechanisme van de huidige adjuvantia te onderzoeken en mogelijke nieuwe adjuvantia te ontwikkelen. Om dit doel te bereiken zullen kleine deeltjes met verschillende eigenschappen (zoals vorm en grootte) worden gebruikt. Door de effecten van de verschillende eigenschappen van de deeltjes met elkaar en met de huidige adjuvantia te vergelijken, zullen de belangrijkste eigenschappen van een effectief adjuvans naar voren komen. Met deze kennis kan gewerkt worden aan een verbeterd adjuvans.
Wetenschappelijk belang
Van de deeltjes zal worden bepaald of ze bijdragen aan een gewenste afweerreactie en er zal bepaald worden of deze bijdrage een verbetering is ten opzichte van de bestaande adjuvantia. Daarnaast za; het werkingsmechanisme van de kleine deeltjes en de huidige adjuvantia onderzocht worden. Ook zal worden onderzocht welke eigenschappen van de adjuvantia belangrijk zijn voor het opwekken van een gewenste immuunrespons. Deze informatie zal gebruikt worden bij de ontwikkeling van nieuwe, verbeterde adjuvantiamet minder bijwerkingen en/of een meer effectieve werking.
Maatschappelijk belang
Veel van de huidige vaccins bevatten aluminiumzouten als hulpstof. Vrijwel iedereen wordt gevaccineerd en er vindt een maatschappelijk debat plaats over de werkzaamheid en de veiligheid van vaccins. Het verbeteren van de vaccins, bijvoorbeeld door effectievere adjuvantia te ontwikkelen, kan leiden tot lagere doseringen, minder vaccinaties en minder bijwerkingen.
In dit onderzoek wordt gebruik gemaakt van muizen.