De HPA-as, oftewel de hypothalamus-hypofyse-bijnier-as, speelt een belangrijke rol in iemands reactie op stress. Deze stressrespons regelt de productie van het stresshormoon cortisol, dat onder andere invloed uitoefent op het afweersysteem, slaap-waakritme en de vertering van voedsel. Individuele verschillen in de werking van de HPA-as zijn
echter ook gelinkt aan de gevoeligheid voor stress-gerelateerde aandoeningen zoals depressie en angststoornissen, waar tegenwoordig een aanzienlijk deel van de bevolking mee te maken heeft.
In het onderzoek naar de onderliggende neurale mechanismen van stress-gerelateerde aandoeningen wordt veel gebruik gemaakt van diermodellen. Dit zijn veelal dieren met een veranderde genetische achtergrond (zgn. transgene dieren), die gebruikt worden om bepaalde genetische risicofactoren in de mens te onderzoeken. Daarnaast worden deze dieren veel gebruikt omdat ze unieke mogelijkheden bieden tot het onderzoeken van specifieke processen in het brein. Vanwege de belangrijke rol die de HPA-as speelt in stress-gerelateerde aandoeningen, willen we in het voorgestelde onderzoek de functie van de HPA-as in een vijftal van deze transgene diermodellen die we gebruiken voor de studie van stressgerelateerde stoornissen in ons lab verder onderzoeken. Sommige van deze modellen (een drietal ratlijnen) worden namelijk gekenmerkt door verhoogde gedragsmatige stressgevoeligheid, en het is belangrijk te weten of deze gepaard gaat met veranderde HPA-as functie. Bij andere diermodellen (een tweetal muislijnen) is juist de afwezigheid van verschillen in de functie van de HPA-as cruciaal voor hun bruikbaarheid voor de studie van stress-gerelateerde stoornissen. Wij streven ernaar om de HPA-as per diermodel te karakteriseren zodat het makkelijker wordt om te beslissen
welke diermodellen geschikt zijn voor toekomstige experimenten. Daarnaast helpen de voorgestelde experimenten ons om te bepalen of bepaalde HPA-as maten voortaan meegenomen moeten worden in verdere experimenten met het desbetreffende diermodel.
Ten eerste zal dit onderzoek inzicht geven in de geschiktheid van verschillende knaagdiermodellen (de muislijnen) voor onderzoek naar stress-gerelateerde stoornissen (die gelinkt zijn aan afwijkende HPA-as functie). Ten tweede zal de observatie van eventuele afwijkingen in HPA-as functie in dieren die gekenmerkt worden door hoge stress-gevoeligheid (de ratlijnen), de oorzaak van hun toegenomen stressgevoeligheid verduidelijken. De inzichten worden gebruikt voor verder vervolgonderzoek naar eventuele nieuwe behandelingen voor stress-gerelateerde aandoeningen.
In dit onderzoek wordt gewerkt met ratten en muizen.