Nachtwerk veroorzaakt een sterke verstoring van onze biologische klok. Proefdieronderzoek heeft laten zien dat verstoringen van de biologische klok leiden tot verstoringen in de energiestofwisseling, en uiteindelijk tot ziekten zoals obesitas (vetzucht) en Type 2 diabetes (suikerziekte). Het 24-uurs ritme van deze lichaamsklok is sterk afhankelijk van dagelijkse regelmatige patronen van daglicht, beweging en voedselconsumptie. Tijdens nachtwerk zijn veel van deze factoren verstoord, onduidelijk is welke factor het verhoogde risico veroorzaakt. In dit voorstel onderzoeken we (i) in ratten hoe blootstelling aan nachtelijk licht glucoseproductie en insuline gevoeligheid beïnvloedt, (ii) in ratten of de biologische klok in het brein belangrijk is voor de effecten van nachtelijk licht, (iii) in ratten of het onwillekeurige zenuwstelsel betrokken is bij het doorgeven van deze effecten naar de lever, (iv) in ratten en muizen hoe de timing en kleur van licht de suiker- en energiehuishouding beïnvloedt, (v) in ratten welke signaalstoffen in het brein betrokken zijn bij de effecten van licht, (vi) in muizen welke signaalstoffen in het brein betrokken zijn bij de effecten van licht, en (vii) welke zenuwcellen in het brein verantwoordelijk zijn voor de effecten van nachtelijk licht op de energiehuishouding. Voor de invasieve experimenten wordt vooral gebruik gemaakt van ratten omdat onze vorige resultaten zijn gebaseerd op rattenstudies. Voor de niet-invasieve experimenten wordt ook gebruikt gemaakt van muizen omdat de vele beschikbare genetisch veranderde muislijnen hier een unieke mogelijkheid bieden om mechanismen in het netvlies en het brein te onderzoeken zoals die in rat niet onderzocht kunnen worden.
Wetenschappelijk belang: Dit project levert nieuwe fundamentele inzichten op over effecten van een verstoring van de biologische klok op de suiker- en energiehuishouding, met name de effecten van nachtelijk licht en het neurale mechanisme dat ten grondslag ligt aan deze effecten van nachtelijk licht. Sociaal belang: Het aantal mensen met type 2 diabetes mellitus en overgewicht neemt snel en sterk toe. Diabetes vergroot de kans op hart- en vaatziekten en andere complicaties, en is daarmee een groot maatschappelijk gezondheidsprobleem. Bekende risicofactoren voor het ontstaan van Type 2 diabetes en overgewicht zijn overvoeding en te weinig beweging. Een recent rapport van de gezondheidsraad laat zien dat ook mensen die langdurig nachtwerk verrichten een verhoogd risico hebben. De resultaten van het project zijn van belang voor een beter begrip van het verhoogde risico op metabole ziekten in mensen die nachtwerk verrichten. We voorspellen dat deze aandoeningen voor een deel worden veroorzaakt door blootstelling aan nachtelijk licht. We verwachten dat ons onderzoek nieuw licht zal werpen op de oorzaken van deze metabole ziekten en dat de nieuwe kennis mogelijk ook zal bijdragen aan een beter begrip over de gevolgen van life-style en aan de ontwikkeling van nieuwe diagnostische en therapeutische middelen.
In dit onderzoek wordt gewerkt met ratten en muizen.