NTS 20171784 Primaire celkweek als model voor hersenziektes.

Neurologische aandoeningen zijn grofweg te verdelen in neuropsychiatrische ziektes zoals schizofrenie, autisme, ‘attention deficit hyperactivity disorder’ (ADHD) en depressie, en neurodegeneratieve ziektes zoals de ziektes van Parkinson en
Alzheimer, amyotrofe laterale sclerose (ALS) en multiple sclerose (MS). Het gaat hier om complexe aandoeningen waarvan de oorzaak slecht begrepen is en waarvoor nog geen genezing bestaat. Behandeling is vooral gericht op het bestrijden van de
symptomen. Hersenziektes komen relatief vaak voor, bij 0.1-10% van de bevolking, en de verwachting is dat dit voor sommige ziektes (Alzheimer en depressie) alleen maar toe zal nemen. Hoewel ze meestal gezien worden als verschillende ziektes, laat recent onderzoek zien dat er veel overlap bestaat. Dit blijkt uit het feit dat ze (i) vaak samen voorkomen bij dezelfde patiënt, (ii) veel gedeelde risicogenen kennen, en (iii) allemaal te maken lijken te hebben met een verstoorde ontwikkeling of verstoord functioneren van zenuwnetwerken. Zenuwnetwerken in de hersenen zijn groepen zenuwcellen of neuronen die in contact staan met elkaar en onderling communiceren. Daarnaast zijn er nietneuronale cellen (gliacellen) die een cruciale rol spelen bij zowel de aanleg als het functioneren van deze zenuwnetwerken. Er zijn de laatste jaren
honderden genmutaties (veranderingen in het erfelijke materiaal) ontdekt die verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van neuropsychiatrische en neurodegeneratieve ziektes. Dit is de aanleiding voor ons onderzoek, waarbij we de functionele bijdrage van deze genmutaties willen bestuderen in zowel neuronen als gliacellen. De nadruk ligt hierbij op functies in de ontwikkeling en het functioneren van zenuwnetwerken omdat daar de aanknopingspunten lijken te liggen voor effectievere behandeling en mogelijk genezing van een groot aantal hersenziektes. Dit onderzoek zal plaatsvinden in celkweken, omdat het hierdoor mogelijk is om de directe functie van genen op de ontwikkeling en het functioneren van het zenuwnetwerken te onderzoeken. Hiervoor zullen muizen- en rattenneuronen op kweek gezet worden, al dan niet in combinatie met
gliacellen. Vervolgens kunnen door genetische manipulaties of farmacologische behandelingen specifieke genen ‘aan- of uitgezet worden’ en het effect daarvan bestudeerd worden. We bestuderen morfologische en functionele veranderingen in de cellen met microscopische, moleculaire en fysiologische technieken.