Myeline, de compacte membranen die de lange uitlopers (axonen) van zenuwcellen omhullen, speelt een belangrijke rol bij het snel en efficiënt overdragen van zenuwimpulsen. Afbraak van dit myeline zonder voldoende heraanmaak - remyelinisatie - leidt tot het afsterven van de zenuwcellen.Hierdoor worden de hersenen aangetast en kunnen ernstige neurologische verschijnselen optreden, zoals wordt gezien bij multiple
sclerose (MS).
Bij MS komen in de aangetaste gebieden dus ‘kale’ zenuwcellen voor, die de oorzaak zijn van ernstig invaliderende symptomen. Definitieve genezing kan slechts plaatsvinden door de cellen die slecht functioneren te vervangen of te stimuleren tot heraanmaak van myeline. Gedetailleerde kennis over myelinevorming en het ontrafelen van de vraag waarom het aanmaken van myeline na afbraak tijdens MS uitblijft, zal bijdragen aan de ontwikkeling van nieuwe, efficiëntere therapeutische strategieën.
In het centrale zenuwstelsel worden axonen van nieuwe myeline voorzien door oligodendrocyten (cellen die de axonen met myeline omringen). Opmerkelijk is dat de oligodendrocyten meestal wel in de aangetaste gebieden aanwezig zijn. Maar kennelijk is de omgeving in deze gebieden dusdanig verstoord dat de processen die nodig zijn voor het opnieuw aanmaken van myeline worden geremd of niet (meer) op de juiste wijze door de plaatselijk aanwezige oligodendrocyten worden geactiveerd.
In dit project zijn we op zoek naar extrinsieke en intrinsieke factoren die betrokken zijn bij remyelinisatie en/of het falen van remyelinisatie in MS. Onlangs hebben we de aanwezigheid van enkele factoren in MS-laesies vastgesteld die de aanmaak van myeline remmen. In dit project zullen methodes worden ontwikkeld om het remmende effect van deze factoren teniet te doen.
De schade in MS beperkt zich in de hersenen niet uitsluitend tot de witte stof (hersengebied dat axonen bevat). Er zijn ook afwijkingen in de grijze stof (hersengebied dat de cellichamen en korte uitlopers van zenuwcellen bevat)
te vinden.
In dit project proberen we ook meer inzicht te krijgen in de vraag waarom de
heraanmaak van myeline in grijze stof efficiënt verloopt. We richten ons
daarbij op signalen afkomstig van astrocyten (ondersteunende cellen van het
centrale zenuwstelsel) en op verschillen in de plaatselijke aanwezige
oligodendrocyten. Ook kijken we naar het effect van veroudering van deze
cellen in witte en grijze gebieden.
Meer kennis over mogelijke verschillen in myeline-modulerende signaalstoffen afkomstig van astrocyten uit verschillende gebieden en over mogelijke verschillen in oligodendrocyten, vergroot de kans om de heraanmaak van myeline in MS-laesies te verbeteren.
In dit project verwachten we gereedschap in handen te krijgen voor de ontwikkeling van therapeutische behandelingen die de heraanmaak van myeline bij mensen met de ziekte MS stimuleren.
In dit onderzoek wordt gebruikt gemaakt van ratten en muizen.